مؤسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی در اردیبهشتماه سال ۱۳۸۰ به ثبت رسید و فعالیت رسمی خود را در حوزههای
مختلف فرهنگی، هنری، آموزشی و پژوهشی آغاز کرد. این موسسه یک موسسه فرهنگی هنری چندمنظوره است و
فعالیتهای آن در محورهای زیر متمرکز بوده است:
بهطور کلی، دستهبندی فعالیتهای مؤسسه به شرح ذیل است:
بر این اساس، فعالیتهای مؤسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی را میتوان در شش حوزه اصلی طبقهبندی کرد:
۱. آموزش موسیقی
برگزاری دورههای آموزشی در رشتههای مختلف موسیقی ایرانی و جهانی، تربیت هنرجویان، برگزاری کارگاههای تخصصی و توسعه فعالیتهای آموزشی در سطوح گوناگون.
۲. تهیه، تکثیر و انتشار آثار شنیداری
تولید، ضبط، انتشار و توزیع آلبومهای موسیقی، آثار پژوهشی صوتی و مجموعههای آموزشی.
۳. انتشار کتاب و محصولات فرهنگی
تألیف، ترجمه، تدوین و انتشار کتابهای تخصصی موسیقی، منابع آموزشی و محصولات فرهنگی و هنری مرتبط.
۴. برگزاری نشستهای تخصصی پژوهش در موسیقی ایرانی
طراحی و اجرای برنامههای پژوهشی، نشستهای تخصصی، کنسرتهای پژوهشی و فعالیتهای علمی با هدف شناخت و مستندسازی میراث موسیقی ایران.
۵. برگزاری کنسرتهای آزاد موسیقی
برنامهریزی، مدیریت و اجرای کنسرتهای موسیقی در سبکهای مختلف، با هدف حمایت از هنرمندان و گسترش فرهنگ شنیداری جامعه.
۶. طراحی و اجرای پروژههای پژوهشی و هنری
همکاری با دستگاههای خصوصی، دولتی، نهادهای فرهنگی و سازمانهای عمومی در اجرای طرحهای پژوهشی، تولیدات هنری و پروژههای فرهنگی در سطح ملی و منطقهای.
در حوزه پژوهش موسیقی ایرانی، فعالیتهای این مؤسسه بر دو محور اصلی استوار بوده است:
الف) پژوهشهای بنیادی
ب) پژوهشهای کاربردی
پژوهشهای بنیادی
فعالیتهای بنیادی مؤسسه شامل دو بخش عمده بوده است:
تولید آلبومهای پژوهشی
گردآوری و تولید آرشیو صفحات سنگی
پژوهشهای کاربردی
مهمترین فعالیت مؤسسه آوای مهربانی در زمینه پژوهشهای کاربردی، برگزاری سلسله نشستهای تخصصی ماهانه پژوهش در موسیقی ایرانی بوده است که گزارش آن در ادامه ارائه میشود.
از فروردینماه سال ۱۳۸۲، سلسله نشستهای پژوهشی با عنوان «پژوهش در موسیقی دستگاهی ایران» آغاز شد. این نشستها در آخرین جمعه هر ماه برگزار میشد و هدف اصلی آن، بررسی و بازشناسی منابع تاریخی موسیقی ایران بود.
از آنجا که شناخت موسیقی هر قوم و ملتی بدون مطالعه و کاوش در آثار تاریخی و موسیقایی آن سرزمین امکانپذیر نیست، ضرورت بررسی تاریخ موسیقی ایران با تکیه بر صفحات ضبطشده موسیقی ایرانی، بیش از پیش احساس میشد.
با گذشت بیش از یک قرن از نخستین ضبطهای موسیقی در ایران، این آثار بهعنوان یکی از مهمترین منابع شناخت و آموزش موسیقی ایرانی شناخته میشوند. از اینرو، شناسایی، معرفی، دستهبندی و تحلیل آثار ضبطشده دوره قاجار، بهعنوان محور اصلی این نشستها انتخاب شد.
عنوان هر نشست معمولاً بر اساس نام یک خواننده، نوازنده، ساز یا یک دوره مشخص ضبط صفحه انتخاب میشد؛ برای نمونه، نشستهایی با عنوان «سفر پاریس» به بررسی یکی از دورههای مهم ضبط صفحات موسیقی ایرانی اختصاص داشت.
در سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴، ساختار این نشستها بهطور کلی شامل دو بخش بود:
در بخش نخست، دیسکوگرافی (صفحهشناسی) آثار موسیقی ضبطشده از دوره قاجار ارائه میشد و نمونههایی از صفحات تاریخی برای حاضران پخش میگردید. بخش دوم به سخنرانیهای تخصصی، تحلیل آثار و اجرای کنسرتهای پژوهشی اختصاص داشت. در این بخش، آثار معرفیشده از جنبههای مختلف مورد بررسی قرار میگرفت و در مواردی نیز توسط هنرمندان بازخوانی یا بازسازی میشد. این اجراها معمولاً از جذابترین بخشهای برنامه به شمار میآمدند.
شایان ذکر است که مؤسسه آوای مهربانی همواره از هرگونه قضاوت شخصی، ارزشگذاری سلیقهای یا داوری درباره آثار گذشتگان و شیوههای اجرایی آنان پرهیز کرده و رویکردی مستند، پژوهشمحور و بیطرفانه را دنبال نموده است.
با تداوم برگزاری این نشستها و افزایش شمار مخاطبان، از مهرماه ۱۳۸۳ و با حمایت انجمن موسیقی و بنیاد رودکی، محل برگزاری برنامهها به تالار رودکی منتقل شد. با این حال، ادامه این فعالیتها بدون حمایت مالی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دشوار به نظر میرسید و مؤسسه آوای مهربانی بهتدریج متحمل هزینههای سنگینتری شد. به همین دلیل، در اواخر سال ۱۳۸۴ این طرح بهصورت یک پروژه رسمی مطرح گردید و سرانجام، در تیرماه ۱۳۸۵ کلیات آن به تصویب رسید.
از تابستان سال ۱۳۸۵، فصل جدیدی از نشستهای تخصصی ماهانه پژوهش در موسیقی دستگاهی ایران با همکاری و حمایت مرکز موسیقی و بنیاد رودکی آغاز شد. این مرحله، امکان ورود به لایههای عمیقتر و تخصصیتر پژوهش در موسیقی دستگاهی ایران را فراهم ساخت.
مهمترین دستاورد این نشستها، که در آن زمان وارد پنجمین سال فعالیت خود شده بود، شفافسازی و مستندسازی تاریخ موسیقی معاصر ایران به شمار میرفت. به گفته برخی از استادان موسیقی، پس از شکلگیری این جریان پژوهشی، امکان طرح دیدگاههای تاریخی بدون ارائه اسناد و مدارک معتبر، بهمراتب کاهش یافت.
از دیگر نتایج ارزشمند این نشستها میتوان به بهرهگیری عملی هنرمندان و پژوهشگران جوان از منابع صوتی معرفیشده، گسترش اجرای کنسرتهای پژوهشی و ترویج فرهنگ مراجعه به صفحات سنگی بهعنوان منابع اصیل آموزشی اشاره کرد؛ بهگونهای که پس از گذشت چند سال از آغاز این برنامهها، بسیاری از آثار معرفیشده توسط هنرمندان بازسازی و بازخوانی شد و پژوهشهای انجامشده جنبهای کاملاً کاربردی یافت.
این روند تأثیر چشمگیری در غنیسازی موسیقی کلاسیک ایرانی در عرصههای آموزشی و پژوهشی بر جای گذاشت و به اصلاح مسیر آموزش موسیقی کمک کرد؛ چرا که نوآوری تنها در بستر شناخت شکل میگیرد و شناخت نیز جز از طریق مراجعه به منابع اصیل و مستند حاصل نمیشود.
